مقایسه روغن موتورهای بخش دولتی و خصوصی شاید در نگاه ابتدایی، موضوعی کنجکاویبرانگیز برای مصرفکننده به نظر نیاید. اما اطلاعیابی از این مهم در زمان انتخاب یک برند و تجربهی استقاده و کاربری از آن محصول میتواند امری کمککننده هم برای مصرف کننده در لحظهی انتخاب بوده، و هم به هردو بخش تولیدی در این زمینه، انگیزه و تحریک لازم برای ارتقای کیفیت محصولات و خدمات خود را بدهد.
پس در این مقاله نگاهی تقریبا اجمالی به وضعیت و عملکرد بخش دولتی و خصوصیِ تولیدکننده روغن موتور در کشور میاندازیم. و قبل از هرچیز باید ببینیم که اساسا مطرحترین تولیدکنندگان روغن موتور در ایران، کدامها هستند؟
تولیدکنندگان داخلی روغن موتور
ایران چندین برند بزرگ و شناختهشده در زمینه تولید روغن موتور دارد. برخی از برجستهترینها عبارتند از:
-
ایرانول – یکی از برندهای قدیمی و مطرح؛ محصولات متنوعی مانند ایرانول 12000، 16000، رونیا، ریسینگ و رویال دارد و در میان مصرفکنندگان بسیار محبوب است.
-
بهران – تاسیس 1342 با همکاری ولوکس (اکسون)؛ یکی از بزرگترین تولیدکنندهها با ظرفیت بالا و صادرکنندهٔ محصولات به بیش از ۴۰ کشور.
-
پارساویل (نفت پارس) – تولیدکننده انواع روغنهای بنزینی، دیزلی و صنعتی؛ در گذشته با Shell همکاری داشته و اکنون محصولات خود را صادر میکند.
-
سپاهاناویل – بزرگترین تولیدکنندهٔ روغن پایه در خاورمیانه؛ از سال 1392 سهامش در بورس عرضه شده است
-
پتــرنول – یکی از تولیدکنندگان داخلی با سابقهٔ حدود ۵ دهه.
-
اسپیدی – برند داخلی محبوب با قیمت مناسب.
-
کاسپین – برند ایرانی شناختهشده برای روغنهای سازگار با موتورهای جدید.
-
سایر تولیدکنندگان داخلی: «سرکان» و «بهمتام» نیز جزء برندهای نامآشنا هستند.
در مجموع، بیش از ۹۰٪ بازار داخلی در اختیار چهار برند ایرانول، بهران، نفت پارس و اسپیدی است.
همچنین شرکتهایی مانند Pardis Engine Oil، Ghatran Kaveh، Addinol (احتمالاً تولید تحت قرارداد)، و Fuchs نیز در لیست فعالان بازار هستند.
ساختار مالکیت شرکتهای تولیدکننده روغن موتور در ایران روی مدیریت، قیمتگذاری و حتی کیفیت محصول اثر گذاشته.
بیاین دستهبندی کنیم:
شرکتهای بزرگ روغن موتور در ایران و وضعیت مالکیت
1. ایرانول
-
مالکیت: عمدتاً دولتی/نیمهدولتی
-
وابسته به شرکت ملی نفت ایران و زیرمجموعه شرکت سرمایهگذاری نفت، گاز و پتروشیمی (تاپیکو).
-
جایگاه بازار: بزرگترین تولیدکننده داخلی روغن موتور.
2. بهران
-
مالکیت: در ابتدا دولتی بود اما الان بیشتر خصوصی/بورسی شده.
-
سهامش در بورس تهران عرضه شده و سرمایهگذاران خصوصی بخش زیادی رو در اختیار دارن.
-
یکی از پیشرفتهترینها از نظر تکنولوژی.
3. نفت پارس (Pars Oil Company)
-
مالکیت: خصوصی (پس از واگذاری از دولت در سالهای گذشته).
-
پیشتر دولتی بود و با Shell همکاری داشت، اما در حال حاضر در دست بخش خصوصی و سهامداران عمدتاً بورسی.
4. سپاهان اویل (Sepahan Oil Company)
-
مالکیت: خصوصی/بورسی
-
بزرگترین تولیدکننده روغن پایه در خاورمیانه.
-
در بورس عرضه شده و جزو شرکتهای سودده بخش خصوصی محسوب میشه.
5. اسپیدی (Speedy)
-
مالکیت: خصوصی
-
بیشتر بهعنوان یک برند تجاری و بستهبندیکننده شناخته میشه.
6. کاسپین
-
مالکیت: خصوصی
-
برند شناختهشده در روانکارها و اسپریهای خودرویی.
7. پترونول، سرکان، بهتام و…
-
عمدتاً خصوصی یا وابسته به تعاونیها و شرکتهای کوچکتر.
تفاوت کیفیت دولتی و خصوصی
-
تجهیزات و تکنولوژی
-
شرکتهای دولتی/نیمهدولتی (مثل ایرانول) معمولاً به منابع مواد اولیه (روغن پایه و افزودنیها) دسترسی راحتتری دارند، چون پشتوانه نفتی دارند.
-
خصوصیها (مثل سپاهان و بهران) برای رقابت، بهروزتر شدند تکنولوژی و رعایت استانداردهای جهانی رو جدیتر دنبال میکنند.
-
-
رقابت و نوآوری
-
خصوصیها بیشتر به دنبال کیفیت بالاتر و بستهبندی جذابتر هستند تا سهم بازار بگیرند.
-
دولتیها گاهی بیشتر روی حجم تولید و بازار انحصاری تمرکز میکنند.
-
-
ثبات کیفیت
-
کیفیت روغن موتور در ایران بیشتر به کیفیت روغن پایه و پکیج افزودنی وارداتی بستگی دارد، نه صرفاً دولتی یا خصوصی بودند.
-
هر دو گروه میتونند محصول باکیفیت یا متوسط تولید کنند؛ اما شرکتهایی مثل بهران و سپاهان (خصوصی) معمولاً محصولات رقابتیتر و با استانداردهای نزدیکتر به جهانی عرضه میکنند.
-
جمعبندی
-
دولتی/نیمهدولتی: ایرانول
-
خصوصی/بورسی: بهران، سپاهان، نفت پارس، اسپیدی، کاسپین، پترونول و سایر برندها
فرق اصلی در کیفیت بیشتر به تکنولوژی و فرمولاسیون برمیگرده تا مالکیت.
شرکتهای خصوصی برای رقابت معمولاً کیفیت و تنوع بیشتری دارند، اما ایرانول هم به خاطر پشتوانه نفتی و دسترسی به منابع پایه، همچنان یکی از بهترینهاست.
بر اساس بررسیهای بازار ایران، بازخورد مکانیکها و مصرفکنندهها، و همچنین اطلاعاتی که از استانداردها و تولید هر شرکت در دسترسه، میتونیم یک ردهبندی کیفی برندهای روغن موتور ایرانی داشته باشیم.
ردهبندی کیفی برندهای داخلی روغن موتور
سطح خیلی خوب (Top Tier)
این برندها معمولاً کیفیت روغن پایه بالاتر دارن، از پکیجهای افزودنی معتبر جهانی استفاده میکنن، و محصولات فولسنتتیک و نیمهسنتتیک متنوعی ارائه میدن:
-
بهران → تکنولوژی بهروزتر، تنوع بالا، صادرات گسترده، کیفیت ثابت.
-
سپاهان (Speedy / Sepahan Oil) → بزرگترین تولیدکننده روغن پایه خاورمیانه، محصولات متنوع، کیفیت نزدیک به جهانی.
-
ایرانول (Royal, Racing, Ronya, 16000 …) → دسترسی گسترده به منابع نفتی و تنوع بالا؛ در محصولات سنتتیک قویتر شده.
سطح خوب (Mid Tier)
برندهایی که کیفیت قابلقبولی دارن، مخصوصاً برای خودروهای داخلی و کاربری روزمره، اما به اندازه سه برند بالا، گستره و ثبات ندارن:
-
نفت پارس (Pars Oil) → با سابقه همکاری با Shell، کیفیت خوب و قابل اعتماد.
-
اسپیدی (Speedy) → پرطرفدار بهخاطر قیمت مناسب، کیفیت قابل قبول برای خودروهای داخلی.
سطح متوسط (Entry Tier)
برندهایی که بیشتر روی بازار اقتصادی تمرکز دارن؛ کیفیت قابل استفاده هست، ولی نه برای شرایط سخت یا خودروهای حساس:
-
کاسپین → بیشتر در روانکارها و اسپریهای جانبی شناخته شده، کیفیت روغن موتور در حد مصرف معمولی.
-
پترونول، سرکان، بهتام و برندهای کوچکتر → قابل استفاده برای خودروهای پراید، تیبا و موتورهای ساده، اما تنوع و استاندارد بالایی ندارن.
خلاصه مقایسه
| رده | برندها | مناسب برای |
|---|---|---|
| خیلی خوب | بهران، سپاهان، ایرانول | خودروهای داخلی + خارجی نیمهمدرن، کاربری عادی و نیمهسنگین |
| خوب | نفت پارس، اسپیدی | خودروهای داخلی، رانندگی عادی شهری |
| متوسط | کاسپین، پترونول، سرکان، بهتام | خودروهای ساده (پراید، تیبا، کاربراتوری و قدیمی) |
تا اینجا سعی کردیم که شرکتهای تولیدی روغن موتور در بخش دولتی و خصوصی در ایران را با جزئیات مالکیت و نحوه عملکرد و کیفت محصولات بررسی کنیم. اما شاید برای مصرفکننده این سوال پیش بیاید که در نهایت کدامیک از محصولات این شرکتهای برای استفاده در خودروهای رایج در ایران مناسب بوده میتواند در بهبود عملکرد خودرو کمککننده باشد؟
برای این مهم، مطالعهی جدول زیر میتواند یاریرسان باشد:
خودروهای داخلی (ایرانخودرو و سایپا) و روغن متور پیشنهادی
| خودرو | روغن داخلی پیشنهادی | جایگزین خارجی (در صورت تمایل) | حجم تقریبی روغن |
|---|---|---|---|
| پراید (111، 131، 132، 141) | ایرانول ریسینگ 10W-40 / بهران پیشتاز 10W-40 | Castrol Magnatec 10W-40 | ~3.5 L |
| تیبا / ساینا / کوییک | ایرانول رونیا 10W-40 / سپاهان سوپر پیک 10W-40 | Total Quartz 7000 10W-40 | ~3.5 L |
| پژو 405 / پارس / سمند (XU7) | بهران سوپر پیشتاز 10W-40 / ایرانول ریسینگ 10W-40 | Castrol GTX 10W-40 | ~4.5 L |
| پژو 206 تیپ 2 (TU3) | ایرانول ریسینگ 10W-40 / سپاهان سوپر پیک 10W-40 | Castrol Magnatec 10W-40 | ~3.5 L |
| پژو 206 تیپ 5 و V8 (TU5) | ایرانول رویال 5W-40 / سپاهان سوپر اسپرتی 5W-40 | Total Quartz 9000 5W-40 | ~3.5–4 L |
| تندر 90 (L90) / ساندرو | ایرانول رویال 5W-40 / بهران سوپر رانا 5W-40 | Liqui Moly TopTec 5W-40 | ~4.5 L |
| دنا / دنا پلاس (EF7) | ایرانول رویال 5W-40 / سپاهان سوپر اسپرتی 5W-40 | Castrol Edge 5W-40 | ~4.5 L |
| رانا / سورن (EF7 یا TU5) | ایرانول رویال 5W-40 / بهران سوپر رانا 5W-40 | Total Quartz 9000 5W-40 | ~4 L |
خودروهای خارجی رایج در ایران و روغن متور پیشنهادی
| خودرو | روغن داخلی پیشنهادی | جایگزین خارجی (بهتر) | حجم تقریبی روغن |
|---|---|---|---|
| هیوندای اکسنت / النترا / i20 (G4FC, G4LC) | ایرانول رویال 5W-40 / سپاهان سوپر اسپرتی 5W-40 | Total Quartz 9000 5W-40 | ~3.5–4 L |
| هیوندای سوناتا (G4KD, G4NA) | سپاهان سوپر اسپرتی 5W-40 / بهران سوپر رانا 5W-40 | Liqui Moly TopTec 4200 5W-30 | ~4.5–5 L |
| کیا سراتو / ریو (G4FC, G4KD) | ایرانول رویال 5W-40 / سپاهان اسپرتی 5W-40 | Castrol Edge 5W-30 | ~3.5–4.5 L |
| مزدا 3 (L3, LF) | ایرانول رویال 5W-40 / بهران سوپر رانا 5W-40 | Liqui Moly Molygen 5W-30 | ~4.5 L |
| نیسان جوک / قشقایی (HR16DE, MR20DE) | سپاهان اسپرتی 5W-40 / ایرانول رویال 5W-40 | Castrol Edge 5W-30 | ~4.5 L |
| تویوتا کرولا / یاریس | ایرانول رویال 5W-40 / سپاهان اسپرتی 5W-40 | Toyota Genuine Oil 5W-30 | ~4 L |
جمعبندی سریع
-
برای خودروهای داخلی (پراید، پژو، سمند، تیبا، دنا، تندر90): ایرانول ریسینگ، بهران سوپر پیشتاز، سپاهان سوپر اسپرتی.
-
برای خودروهای خارجی (هیوندای، کیا، مزدا، نیسان، تویوتا): ایرانول رویال 5W-40، سپاهان سوپر اسپرتی 5W-40، بهران سوپر رانا 5W-40.
-
برای خودروهای قدیمی و کاربراتوری (پیکان، پراید قدیمی، وانت نیسان): پارس سوبران 20W-50، کاسپین 20W-50.
نکات خیلی مهم
-
ماشینهای داخلی معمولی (پراید، پژو، سمند، تیبا) → نیمهسنتتیک 10W-40 داخلی کاملاً کافی است.
-
ماشینهای جدیدتر یا خارجی (TU5، EF7، هیوندای، کیا، مزدا) → بهتره از 5W-40 سنتتیک داخلی باکیفیت یا در صورت توان مالی روغن خارجی فول سنتتیک استفاده بشود.
-
ماشینهای خیلی قدیمی یا کاربراتوری → بهتره از روغن غلیظتر مثل 20W-50 (پارس سوبران، کاسپین 20W-50) استفاده بشود.
-
دوره تعویض روغن:
-
داخلیها → هر ۵ تا ۷ هزار کیلومتر
-
خارجی فول سنتتیک → هر ۸ تا ۱۰ هزار کیلومتر (ولی در ایران بهتره نهایتاً ۸ هزار).
-

