انتخاب روغن موتور مناسب یکی از مهم‌ترین عوامل در حفظ سلامت موتور و افزایش طول عمر قطعات داخلی خودرو است. روغن موتور وظیفه روان‌کاری قطعات، کاهش اصطکاک، کمک به کنترل دمای موتور، جلوگیری از خوردگی و انتقال آلودگی‌ها را بر عهده دارد. به همین دلیل، انتخاب روغنی که با مشخصات فنی موتور خودرو سازگار باشد، اهمیت زیادی دارد.
در میان انواع روغن موتور موجود در بازار، روغن‌های 5W-30 و 10W-40 از گزینه‌های پرکاربردی هستند که بسیاری از رانندگان هنگام خرید با آن‌ها مواجه می‌شوند. اما تفاوت روغن 5W30 و 10W40 چیست؟ آیا روغن 5W30 برای موتور بهتر است یا 10W40؟ کدام‌یک برای هوای سرد و کدام‌یک برای شرایط آب‌وهوایی گرم مناسب‌تر است؟
پاسخ این پرسش‌ها به مشخصات موتور، طراحی سیستم روان‌کاری، شرایط آب‌وهوایی و توصیه شرکت سازنده خودرو بستگی دارد.
در این مقاله، تفاوت روغن موتور 5W30 و 10W40 را از نظر گرانروی، عملکرد در دماهای مختلف، مصرف سوخت، محافظت از موتور و شرایط استفاده بررسی می‌کنیم تا بتوانید انتخاب دقیق‌تری داشته باشید.
برای درک تفاوت روغن 5W30 و 10W40، ابتدا باید با مفهوم اعداد درج‌شده روی بسته‌بندی روغن موتور آشنا شویم.
این اعداد نشان‌دهنده درجه گرانروی روغن بر اساس استاندارد SAE هستند. گرانروی به زبان ساده، میزان مقاومت روغن در برابر جاری شدن است. روغن‌های مختلف در دماهای متفاوت رفتار یکسانی ندارند و ممکن است در هوای سرد غلیظ‌تر و در دمای بالا رقیق‌تر شوند.
در استاندارد SAE، روغن‌های چنددرجه‌ای مانند 5W-30 و 10W-40 برای عملکرد در محدوده‌های مختلف دمایی طراحی شده‌اند.
معنی عدد اول و حرف W
عدد قبل از حرف W نشان‌دهنده درجه گرانروی روغن در شرایط دمای پایین است. حرف W مخفف Winter به معنی زمستان است.
هرچه عدد قبل از W کمتر باشد، روغن در آزمون‌های استاندارد مربوط به دمای پایین، عملکرد بهتری از نظر قابلیت استارت سرد و پمپاژ دارد.
برای مثال:
معنی عدد دوم
عدد بعد از خط تیره، درجه گرانروی روغن در دمای بالاتر و شرایط آزمون استاندارد است.
در این بخش:
بنابراین، روغن 10W-40 در مقایسه با 5W-30 در دمای کاری موتور گرانروی بالاتری دارد.
نکته مهم این است که این اعداد به معنی کیفیت بهتر یا بدتر روغن نیستند؛ بلکه مشخصات عملکردی آن را نشان می‌دهند.
اصلی‌ترین تفاوت روغن موتور 5W30 و 10W40 در رفتار آن‌ها هنگام استارت سرد و میزان گرانروی در دمای کاری موتور است.
هر دو روغن برای استفاده در محدوده‌های دمایی مختلف طراحی شده‌اند، اما ویژگی‌های متفاوتی دارند.
مهم‌ترین تفاوت‌های این دو روغن عبارت‌اند از:
یکی از مهم‌ترین وظایف روغن موتور، روان‌کاری قطعات از لحظه روشن شدن موتور است.
هنگامی که خودرو برای مدت طولانی خاموش بوده و موتور سرد است، روغن باید بتواند به‌سرعت در مسیرهای روغن‌کاری جریان پیدا کند و به قطعات داخلی برسد.
روغن 5W-30 به دلیل داشتن درجه زمستانی 5W، در مقایسه با روغن 10W-40 در آزمون‌های استاندارد دمای پایین عملکرد بهتری از نظر استارت سرد و پمپاژ دارد.
این ویژگی به‌خصوص در مناطقی که زمستان‌های سردی دارند اهمیت پیدا می‌کند.
البته هر دو روغن بسته به مشخصات فنی خود می‌توانند در محدوده‌های دمایی مختلف عملکرد مناسبی داشته باشند؛ انتخاب نهایی باید با محدوده دمای مجاز اعلام‌شده توسط سازنده موتور مطابقت داشته باشد.
همچنین بخوانید:
عدد دوم در نام روغن نشان‌دهنده درجه گرانروی آن در دمای بالاتر است.
روغن 5W-30 در دمای کاری، گرانروی کمتری نسبت به روغن 10W-40 دارد. در مقابل، روغن 10W-40 در شرایط آزمون استاندارد دمای بالا، گرانروی بیشتری خواهد داشت.
این تفاوت می‌تواند بر نحوه جریان روغن، مقاومت در برابر حرکت و عملکرد سیستم روان‌کاری تأثیر بگذارد.
بااین‌حال، غلیظ‌تر بودن روغن لزوماً به معنی محافظت بیشتر از موتور نیست. موتورهای مختلف با لقی قطعات، مسیرهای روغن‌کاری و پمپ روغن متفاوت طراحی می‌شوند و به گرانروی مشخصی نیاز دارند.
گرانروی روغن موتور می‌تواند بر میزان مقاومت داخلی موتور در برابر حرکت قطعات تأثیر بگذارد.
در شرایطی که سازنده استفاده از روغن 5W-30 را مجاز دانسته باشد، گرانروی کمتر آن در دمای کاری می‌تواند به کاهش بخشی از تلفات ناشی از اصطکاک و در نتیجه به بهبود جزئی مصرف سوخت کمک کند.
در مقابل، روغن 10W-40 گرانروی بالاتری در دمای کاری دارد و ممکن است مقاومت بیشتری در برابر جریان ایجاد کند.
البته میزان تأثیر این تفاوت بر مصرف سوخت به طراحی موتور، شرایط رانندگی، کیفیت روغن و عوامل دیگر بستگی دارد و نباید انتظار داشت که صرفاً با تغییر گرید روغن، مصرف سوخت خودرو به‌طور چشمگیری تغییر کند.
روغن 5W-30 به دلیل درجه زمستانی پایین‌تر، برای استارت سرد در مقایسه با 10W-40 مزیت دارد.
از طرف دیگر، روغن 10W-40 در دمای کاری گرانروی بالاتری دارد.
اما یک تصور اشتباه رایج این است که روغن 10W-40 همیشه برای مناطق گرم و روغن 5W-30 همیشه برای مناطق سرد مناسب است.
در واقع، هر دو عدد باید با شرایط طراحی موتور و محدوده دمایی مجاز سازنده مطابقت داشته باشند. حتی در مناطق گرم نیز ممکن است سازنده استفاده از روغن 5W-30 را توصیه کرده باشد.
برای درک بهتر تفاوت این دو روغن، جدول زیر را بررسی کنید:
| ویژگی | روغن 5W-30 | روغن 10W-40 |
|---|---|---|
| درجه زمستانی | 5W | 10W |
| عملکرد در استارت سرد | بهتر در آزمون دمای پایین | پایین‌تر از 5W |
| گرانروی در دمای کاری | درجه 30 | درجه 40 |
| رفتار در دمای بالا | گرانروی پایین‌تر | گرانروی بالاتر |
| پتانسیل کاهش تلفات اصطکاکی | در موتورهای سازگار بیشتر | وابسته به طراحی موتور |
| کاربرد | موتورهای تأییدشده برای 5W-30 | موتورهای تأییدشده برای 10W-40 |
توجه داشته باشید که این مقایسه بر اساس گرید SAE است و به‌تنهایی درباره کیفیت، دوام یا سطح محافظت دو روغن قضاوت نمی‌کند. استانداردهای عملکردی و تأییدیه‌های سازنده نیز اهمیت زیادی دارند.
این سؤال یکی از رایج‌ترین پرسش‌های رانندگان هنگام خرید روغن موتور است. اما پاسخ آن به این بستگی دارد که موتور خودرو برای استفاده از کدام گرید طراحی شده است.
اگر خودروی شما طبق دفترچه راهنما به روغن 5W-30 نیاز دارد، استفاده از همین گرید با استانداردهای مورد تأیید سازنده، انتخاب منطقی‌تری خواهد بود.
به همین ترتیب، اگر سازنده روغن 10W-40 را توصیه کرده باشد، استفاده از این گرید می‌تواند برای عملکرد صحیح موتور مناسب باشد.
برای انتخاب بهتر، موارد زیر را بررسی کنید:
بنابراین، نمی‌توان گفت روغن 5W-30 همیشه بهتر از 10W-40 است یا بالعکس. روغن مناسب، روغنی است که با مشخصات فنی موتور خودرو سازگاری داشته باشد.
بسیاری از موتورهای جدید با توجه به طراحی سیستم روغن‌کاری، لقی قطعات و الزامات مصرف سوخت، برای استفاده از روغن‌هایی با گرانروی مشخص مانند 5W-30 یا حتی گریدهای دیگر طراحی شده‌اند.
روغن 5W-30 در موتورهایی که برای این گرید طراحی شده‌اند، می‌تواند به روان‌کاری مناسب هنگام استارت سرد و عملکرد صحیح موتور در دمای کاری کمک کند.
همچنین برخی از موتورهای جدید دارای فناوری‌هایی مانند زمان‌بندی متغیر سوپاپ‌ها، توربوشارژر و سیستم‌های کنترل آلایندگی هستند که به روغن با استانداردهای عملکردی مشخص نیاز دارند.
در چنین موتورهایی، صرفاً انتخاب گرانروی کافی نیست و باید استاندارد و تأییدیه روغن نیز دقیقاً بررسی شود.
نکته مهم این است که همه خودروهای جدید الزاماً از روغن 5W-30 استفاده نمی‌کنند. برخی از آن‌ها به گریدهای دیگری مانند 0W-20 یا 5W-40 نیاز دارند.
همچنین بخوانید:
یکی از باورهای رایج در میان رانندگان این است که هرچه عمر خودرو بیشتر شود، باید از روغن غلیظ‌تری مانند 10W-40 استفاده کرد.
این موضوع همیشه درست نیست.
در برخی موتورهای قدیمی، روغن 10W-40 ممکن است جزو گریدهای مجاز و توصیه‌شده سازنده باشد. اما افزایش سن خودرو به‌تنهایی دلیل کافی برای تغییر گرید روغن نیست.
برای مثال، اگر موتور خودرو همچنان سالم باشد و سازنده استفاده از روغن 5W-30 را توصیه کرده باشد، تغییر خودسرانه به 10W-40 ممکن است بر جریان روغن و عملکرد سیستم روغن‌کاری تأثیر بگذارد.
از طرف دیگر، اگر موتور دچار روغن‌سوزی، نشتی یا افت فشار روغن شده باشد، انتخاب روغن غلیظ‌تر بدون تشخیص علت اصلی مشکل، راه‌حل اصولی محسوب نمی‌شود.
در چنین شرایطی، بهتر است ابتدا وضعیت فنی موتور بررسی شود و سپس با توجه به دستورالعمل سازنده درباره گرید مناسب تصمیم‌گیری شود.
استفاده از روغن 5W-30 به‌جای 10W-40 تنها زمانی منطقی است که این گرید برای موتور خودرو مجاز باشد.
از آنجا که روغن 5W-30 در دمای کاری گرانروی کمتری نسبت به 10W-40 دارد، جایگزینی آن بدون بررسی مشخصات موتور ممکن است باعث شود روغن با شرایط طراحی سیستم روان‌کاری سازگاری کافی نداشته باشد.
پیش از جایگزینی باید موارد زیر بررسی شوند:
اگر پاسخ این موارد مثبت باشد، استفاده از روغن 5W-30 می‌تواند گزینه مناسبی باشد.
این موضوع نیز به مشخصات فنی موتور بستگی دارد.
روغن 10W-40 در مقایسه با 5W-30 در دمای کاری گرانروی بالاتری دارد و هنگام استارت سرد نیز درجه زمستانی متفاوتی دارد.
اگر موتور برای استفاده از روغن 5W-30 طراحی شده باشد، جایگزینی آن با 10W-40 بدون تأیید سازنده توصیه نمی‌شود.
افزایش گرانروی ممکن است بر سرعت گردش روغن در مسیرهای داخلی، عملکرد برخی قطعات و سیستم‌های وابسته به فشار روغن تأثیر بگذارد.
بنابراین، تصور اینکه روغن غلیظ‌تر همیشه محافظت بیشتری ایجاد می‌کند، درست نیست.
یکی از دلایلی که برخی رانندگان به سراغ روغن 10W-40 می‌روند، کاهش مصرف روغن در موتورهای کارکرده است.
از آنجا که روغن 10W-40 در دمای کاری گرانروی بالاتری نسبت به 5W-30 دارد، ممکن است در برخی موتورهای مشخص، میزان عبور روغن از لقی‌ها یا مصرف آن کاهش پیدا کند.
اما این موضوع قطعی نیست و به وضعیت فنی موتور، طراحی قطعات و علت روغن‌سوزی بستگی دارد.
اگر خودرو روغن کم می‌کند، باید موارد زیر بررسی شوند:
در واقع، تغییر گرید روغن ممکن است در بعضی شرایط تأثیر محدودی بر مصرف روغن داشته باشد، اما جایگزین تعمیر اصولی و رفع علت اصلی روغن‌سوزی نیست.
خیر. تفاوت گرانروی به معنی تفاوت مستقیم در کیفیت روغن نیست.
کیفیت روغن موتور به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله:
برای مثال، ممکن است یک روغن 5W-30 با استانداردهای عملکردی بالاتر از یک روغن 10W-40 برخوردار باشد یا برعکس.
بنابراین، هنگام خرید روغن موتور نباید فقط به اعداد 5W-30 و 10W-40 توجه کنید. استانداردهای API، ACEA و تأییدیه‌های اختصاصی سازنده نیز باید بررسی شوند.
برای انتخاب روغن موتور مناسب، بهتر است تنها بر اساس قیمت، تبلیغات یا توصیه‌های عمومی تصمیم نگیرید.
پیش از خرید به موارد زیر توجه کنید:
۱. بررسی دفترچه خودرو: ابتدا گریدهای مجاز و توصیه‌شده توسط سازنده را پیدا کنید.
۲. توجه به استاندارد روغن: استانداردهای عملکردی و تأییدیه‌های موردنیاز موتور را بررسی کنید.
۳. انتخاب برند معتبر: روغن را از فروشندگان قابل‌اعتماد تهیه کنید تا احتمال خرید محصولات تقلبی کاهش پیدا کند.
۴. توجه به شرایط آب‌وهوایی: محدوده دمایی مجاز روغن را با شرایط محیطی و دستورالعمل سازنده مقایسه کنید.
۵. بررسی تاریخ تولید و اصالت کالا: بسته‌بندی، پلمب، مشخصات محصول و روش‌های استعلام اصالت را بررسی کنید.
۶. تعویض به‌موقع فیلتر روغن: هنگام سرویس روغن موتور، فیلتر مناسب را نیز مطابق برنامه نگهداری خودرو تعویض کنید.
در نهایت، روغن مناسب باید از نظر گرانروی، استاندارد عملکرد و تأییدیه‌ها با نیاز موتور خودرو مطابقت داشته باشد.
اگر سازنده خودرو استفاده از روغن 5W-30 را برای محدوده دمایی موردنظر مجاز دانسته باشد، می‌توان از آن در تابستان نیز استفاده کرد. عدد 30 به معنی نامناسب بودن روغن برای هوای گرم نیست.
روغن 10W-40 برای استفاده در محدوده دمایی مشخصی طراحی شده است؛ اما در مقایسه با 5W-30، عملکرد ضعیف‌تری در آزمون‌های استاندارد دمای پایین دارد. انتخاب آن باید با شرایط آب‌وهوایی و توصیه سازنده مطابقت داشته باشد.
روغن 5W-30 به دلیل درجه زمستانی 5W در مقایسه با روغن 10W-40 عملکرد بهتری در شرایط استارت سرد دارد.
در برخی موتورهای خاص، تغییر گرانروی ممکن است بر صدای عملکرد قطعات تأثیر بگذارد؛ اما کاهش صدا به معنی رفع مشکل نیست. صدای غیرعادی موتور باید از نظر فنی بررسی شود.
خیر. تغییر گرید باید بر اساس گریدهای مجاز اعلام‌شده توسط سازنده انجام شود. استفاده از گرید نامناسب ممکن است بر عملکرد سیستم روغن‌کاری تأثیر منفی بگذارد.
در موتورهایی که برای این گرید طراحی شده‌اند، روغن 5W-30 ممکن است به کاهش تلفات ناشی از اصطکاک کمک کند. بااین‌حال، میزان تأثیر آن بر مصرف سوخت معمولاً به عوامل مختلفی وابسته است و نباید انتظار کاهش چشمگیر مصرف بنزین را داشت.
پرکارکرد بودن خودرو به‌تنهایی معیار انتخاب روغن نیست. وضعیت موتور، میزان روغن‌سوزی، فشار روغن و گریدهای مجاز سازنده باید بررسی شوند.
تفاوت روغن 5W30 و 10W40 در درجه گرانروی آن‌ها در دماهای پایین و بالا است. روغن 5W-30 در مقایسه با 10W-40 هنگام استارت سرد عملکرد بهتری دارد و در دمای کاری نیز گرانروی پایین‌تری دارد. در مقابل، روغن 10W-40 در دمای کاری گرانروی بالاتری ارائه می‌دهد.
بااین‌حال، هیچ‌کدام از این دو روغن را نمی‌توان به‌صورت مطلق بهتر از دیگری دانست. انتخاب روغن مناسب به طراحی موتور، استانداردهای موردنیاز، شرایط آب‌وهوایی و توصیه شرکت سازنده خودرو بستگی دارد.
اگر موتور خودروی شما برای روغن 5W-30 طراحی شده است، استفاده از این گرید با استاندارد مناسب انتخاب درستی خواهد بود. به همین ترتیب، اگر سازنده روغن 10W-40 را توصیه کرده باشد، نباید صرفاً به دلیل غلیظ‌تر بودن روغن، گرید دیگری را جایگزین کنید.
در نهایت، بهترین روغن موتور، غلیظ‌ترین یا گران‌ترین روغن نیست؛ بلکه روغنی است که دقیقاً با مشخصات فنی موتور خودرو سازگاری داشته باشد و بتواند در شرایط کاری مختلف، روان‌کاری و محافظت مناسبی ایجاد کند.
در صورت خرید پکیج خودرویی، سرویس روغن خودروِ شما در تعمیرگاهِ تخصصی دکتر کار اُویل، به‌صورت رایگان می‌باشد.
خرید نقدی پکیج = کارواش رایگان
